1. Bổ sung nguyên tắc xác định hành vi vi phạm

Đây là nội dung hoàn toàn mới được bổ sung vào chương quy định chung để phù hợp với các mô hình hành chính mới và thực tế sử dụng đất của hộ gia đình:

- Đối với đơn vị hành chính đặc khu:

Tại Nghị định số 123/2024/NĐ-CP chưa có hướng dẫn cụ thể về việc áp dụng mức phạt cho đối tượng này.

Tại Nghị định 281/2026/NĐ-CP quy định  “Việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với đơn vị hành chính đặc khu được công nhận loại đô thị theo quy định của pháp luật thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng của chính quyền địa phương ở phường thì áp dụng mức xử phạt như đơn vị hành chính của phường; việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với đơn vị hành chính đặc khu thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng của chính quyền địa phương ở xã thì áp dụng mức xử phạt như đơn vị hành chính của xã”

- Đối với vợ chồng chung quyền sử dụng đất:

Nghị định số 281/2026/NĐ-CP quy định khi cả hai vợ chồng cùng đứng tên mà có hành vi vi phạm thì áp dụng xử phạt như đối với một cá nhân.

2. Thay đổi về thời hạn đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn

Tại Nghị định số 123/2024/NĐ –CP quy định hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn đất đai có thời hạn từ 09 tháng đến 12 tháng.

Tại Nghị định số 281/2026/NĐ-CP quy định thời hạn đình chỉ này được điều chỉnh cố định là 03 tháng.

3. Cách xác định số lợi bất hợp pháp

Theo Nghị định số 123/2024/NĐ-CP, số lợi bất hợp pháp là lợi nhuận tính thành tiền mà tổ chức, cá nhân có được từ việc sử dụng đất sau vi phạm.

Tại Nghị định số 281/2026/NĐ-CP đã làm rõ hơn về cơ chế tài chính. Nếu người vi phạm đã nộp các  khoản tiền vào ngân sách nhà nước từ việc sử dụng đất vi phạm đó thì số lợi bất hợp pháp phải nộp sẽ được khấu trừ các khoản đã nộp này.

4. Điều chỉnh mức phạt tiền và thẩm quyền xử phạt

Nghị định số 281/2026/NĐ-CP đã tăng mạnh thẩm quyền phạt tiền của một số chức danh để tăng tính răn đe:

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã:

Theo Nghị định số 123/2024/NĐ-CP, Chủ tịch UBND xã được phạt tiền đến 5.000.000 đồng.

Theo Nghị định số 281/2026/NĐ-CP, Chủ tịch UBND xã được quyền phạt tiền lên đến 250.000.000 đồng.

- Trưởng đoàn thanh tra/kiểm tra chuyên ngành:

Theo Nghị định số 123/2024/NĐ-CP, Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành đất đai cấp Cục/Sở được phạt tiền đến 50.000.000 đồng.

Theo Nghị định số 281/2026/NĐ-CP, Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành đất đai do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập có quyền phạt tiền đến 400.000.000 đồng.

5. Bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả

Nghị định mới bổ sung thêm các biện pháp xử lý triệt để hơn đối với các hành vi vi phạm (bổ sung các điểm p, q, r, s vào Điều 4):

Nghị định số 281/2026/NĐ-CP quy định các biện pháp như: Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của mốc địa giới đơn vị hành chính; buộc thực hiện lại các thủ tục hành chính về đất đai; và buộc nộp lại các giấy tờ đã bị tẩy xóa, làm giả hoặc sửa chữa trái phép.