Văn phòng Chính phủ đã ban hành Nghị định số 154/2026/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Tiếp công dân. Nghị định này do Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ký thay Thủ tướng Chính phủ, mang lại nhiều cải cách đột phá nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của nhân dân.

I. THỜI GIAN HIỆU LỰC THI HÀNH

- Nghị định số 154/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2026. 

- Nghị định này thay thế hoàn toàn cho Nghị định số 64/2014/NĐ-CP ngày 26 tháng 6 năm 2014 của Chính phủ.

II. ĐIỂM MỚI: QUY ĐỊNH VỀ TIẾP CÔNG DÂN TRỰC TUYẾN

Tiếp công dân trực tuyến là hình thức tiếp công dân được thực hiện thông qua môi trường điện tử, sử dụng các thiết bị truyền hình trực tuyến, phần mềm ứng dụng và mạng Internet nhằm kết nối giữa người tiếp công dân với công dân.

- Vụ việc được thực hiện trực tuyến: Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị quyết định tổ chức tiếp trực tuyến đối với các vụ việc khiếu nại, kiến nghị, phản ánh có tính chất phức tạp, kéo dài, cần phối hợp nhiều ngành; vụ việc mà người dân cư trú tại vùng sâu, vùng xa, người già yếu, người khuyết tật, đối tượng chính sách có nguyện vọng tiếp trực tuyến; vụ việc phát sinh trong tình huống thiên tai, dịch bệnh, lý do an ninh, trật tự; hoặc vụ việc tố cáo phức tạp mà người tố cáo không yêu cầu bảo vệ danh tính.

- Thành phần và sơ đồ kết nối: Buổi tiếp được thiết lập giữa Điểm cầu trung tâm (tại trụ sở tiếp công dân do người tiếp công dân chủ trì) và Điểm cầu thành phần (tại các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan đến vụ việc). Công dân có quyền đăng ký tham gia tại bất kỳ điểm cầu nào.

- Yêu cầu đối với người tham gia trực tuyến: Người tham gia phải mặc trang phục nghiêm chỉnh, chấp hành nội quy. Thiết bị điện tử phải luôn ở trạng thái mở camera, âm thanh micro chỉ bật khi được yêu cầu phát biểu và không được tạo tạp âm ảnh hưởng buổi tiếp.

- Giá trị pháp lý và lưu trữ: Hoạt động tiếp công dân trực tuyến bắt buộc phải được ghi âm, ghi hình có âm thanh dưới dạng dữ liệu điện tử để lưu trữ bảo mật trên hệ thống máy chủ hoặc nền tảng điện toán đám mây. Dữ liệu điện tử này có giá trị pháp lý tương đương hồ sơ giấy khi được ký số hoặc xác thực theo luật định.

III. CÁC TRƯỜNG HỢP ĐƯỢC TỪ CHỐI TIẾP CÔNG DÂN

Bên cạnh các trường hợp quy định tại Luật Tiếp công dân, Nghị định số 154/2026/NĐ-CP bổ sung cụ thể các trường hợp người tiếp công dân được quyền từ chối tiếp gồm:

- Người mang theo vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ hoặc chất nguy hiểm mà không chấp hành yêu cầu gửi tại nơi quy định hoặc không giao nộp cho bảo vệ.

- Người không chấp hành việc kiểm tra an ninh theo quy định.

- Người tự ý ghi âm, ghi hình, phát trực tiếp (livestream) khi người chủ trì đã yêu cầu không thực hiện để bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật đời tư, dữ liệu cá nhân, bảo vệ người tố cáo hoặc hành vi ghi âm, ghi hình gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự tại nơi tiếp công dân.

- Người có hành vi kích động, lôi kéo, gây rối trật tự công cộng tại nơi tiếp công dân.

- Người không có năng lực hành vi dân sự đầy đủ mà không có người đại diện hợp pháp.

- Người đại diện, người được ủy quyền nhưng không xuất trình được giấy tờ chứng minh tư cách đại diện hợp pháp.

- Nội dung trình bày không thuộc phạm vi khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo quy định pháp luật.

- Người kiến nghị, phản ánh về vụ việc đã được cơ quan có thẩm quyền tiếp, hướng dẫn hoặc trả lời bằng văn bản đúng quy định và không có nội dung, tình tiết mới.

- Vụ việc đã có bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật và không thuộc trường hợp được xem xét lại.

- Vụ việc đang được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền khác thụ lý, giải quyết theo trình tự, thủ tục luật định.

-Về xử lý: Người tiếp công dân phải trực tiếp giải thích lý do từ chối tiếp cho công dân biết. Riêng trường hợp từ chối đối với vụ việc đã giải quyết đúng luật và không có tình tiết mới, trong thời hạn 03 ngày làm việc, người đứng đầu cơ quan phải ban hành Thông báo từ chối tiếp công dân theo Mẫu số 01/TCD.

IV. QUY ĐỊNH TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP

- Đơn vị sự nghiệp công lập liên quan đến việc giải quyết chế độ, chính sách, quyền lợi của công dân, tổ chức phải tổ chức tiếp công dân. Người đứng đầu đơn vị có trách nhiệm bố trí viên chức làm nhiệm vụ tiếp công dân thường xuyên.

- Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập phải trực tiếp thực hiện việc tiếp công dân ít nhất 01 ngày trong 01 tháng tại địa điểm tiếp công dân và thực hiện tiếp đột xuất trong các vụ việc phức tạp, gay gắt có nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng.

- Tại địa điểm tiếp công dân phải niêm yết nội quy, hướng dẫn quy trình, lịch tiếp công dân của người đứng đầu và công khai thông tin này trên trang thông tin điện tử của đơn vị (nếu có).

V. CHẾ ĐỘ BỒI DƯỠNG ĐỐI VỚI NGƯỜI TIẾP CÔNG DÂN

- Chế độ bồi dưỡng được tính theo ngày làm việc đối với cán bộ, công chức, viên chức được giao nhiệm vụ hoặc phân công trực tiếp giúp việc, phối hợp giữ gìn an ninh trật tự, y tế tại Trụ sở tiếp công dân hoặc địa điểm tiếp công dân.

- Người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan khi thực hiện tiếp công dân định kỳ hoặc đột xuất cũng thuộc đối tượng được hưởng chế độ bồi dưỡng.

- Người tiếp công dân thường xuyên tại Trụ sở tiếp công dân còn được hưởng thêm chế độ trang phục tiếp công dân riêng biệt.

VI. QUY ĐỊNH NGHIÊM KHẮC VỀ XỬ LÝ KỶ LUẬT VI PHẠM

Nghị định quy định rõ 3 mức độ xử lý kỷ luật đối với cán bộ tiếp dân và người đứng đầu cơ quan vi phạm:

1. Hình thức Khiển trách:

- Đối với người tiếp dân: Áp dụng khi gây phiền hà, sách nhiễu, cản trở công dân; từ chối tiếp trái luật; xúc phạm công dân; không ghi chép nội dung hoặc không tham mưu văn bản thông báo kết quả xử lý cho công dân.

- Đối với người đứng đầu: Áp dụng khi không ban hành nội quy, quy chế tiếp công dân; gây phiền hà, từ chối tiếp trái luật; có hành vi thiếu chuẩn mực với dân; không chỉ đạo thông báo kết quả xử lý cho công dân.

2. Hình thức Cảnh cáo:

- Áp dụng khi có từ 02 hành vi vi phạm ở mức khiển trách hoặc đã bị xử lý khiển trách mà tái phạm.

- Làm mất hoặc làm sai lệch thông tin tài liệu do người dân cung cấp.

- Không tổ chức tiếp công dân theo quy định dẫn đến hậu quả gây mất trật tự công cộng.

- Đối với người đứng đầu: Không đảm bảo cơ sở vật chất, không phân công người tiếp dân thường xuyên, hoặc không phối hợp chặt chẽ giải quyết vụ việc đông người.

3. Hình thức Cách chức hoặc Bãi nhiệm:

- Áp dụng khi đã bị xử lý kỷ luật cảnh cáo mà còn tái phạm.

- Không xử lý đơn sau 45 ngày, kể từ ngày tiếp nhận đơn mà không có lý do chính đáng.

- Không tiếp công dân định kỳ, đột xuất hoặc làm mất, sai lệch tài liệu do dân cung cấp gây ra hậu quả nghiêm trọng về an ninh chính trị, trật tự xã hội hoặc gây hậu quả chết người.

Ủy ban nhân dân xã thông báo để toàn thể cán bộ, công chức, viên chức nghiêm túc quán triệt thực hiện, đồng thời nhân dân trên địa bàn nắm rõ các quy định mới để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ pháp luật của mình./.